The Magic He Weaves…

Karavu sada tinh kai rakhvari/ Jimi balak rakhayi mahtari//

Gah sisu bacch anal ahi dhayi/ Tah rakhai Janani argayi//

‘I take care of my devotee like a mother guards her little child. When the baby catches hold of a snake or a bit of fiery kindling, the mother quickly separates her child from the danger.’


Praud bhaye tehi sut par mata/ Preeti karayi nahim pachili bata//

Morem praud tanay sam gyani/ Balak sut sam das amani//

‘When the child grows up to be a self-sufficient young person, the mother still loves him but is no longer concerned so much with his safety . (He can take care of himself now!). In my eyes, the wise are like the grown-up young man. And the bhakt or devotee who depends on me for everything totally, is like a helpless child.’


Jaati paanti kul dharma badayi/ Dhan bal parijan gun chaturayi//

Bhagati heen nar sohayi kaisa/ Binu jal baarid dekhiya jaisa//

‘Caste, creed, religion,  clan, dharma, status, prosperity, might, family, qualities and capability: in spite of having all these, if a human being is devoid of pure devotion, he is useless and dull like a cloud bereft of life-giving water.’


May we all be rain filled clouds…

Bow of reverence as Aranya Kanda’s first draft gets completed. What a joyful exploration it was!

Namami Indira Patim…

Sage Atri praising the Lord with folded hands…blissful paen. From Goswami Tulsidasji’s Sree Ramacharita Manas, Aranyakanda.

Namami bhakt vatsalam/ Kripalu sheel komalam//

Bhajami te padambujam/ Akaminam swadhamadam//

I bow to the One who loves his devotees. I bow to the One with the sweetest disposition. I meditate on your lotus-feet. I bow to the One who bestows his own abode to the devotees who are devoid of desires. (nishkama purusha: the person who works without desires)


Nikaam shyam Sundaram/ Bhavambunadh mandaram//

Prabhul kanj lochanam/ Madadi dosh mochanam//

(My Lord) You are coloured blue and so beautiful. You are like the mountain Mandar used for churning the ocean of life’s sufferings. (Holding onto you one can overcome the ocean of worldly struggles). Your eyes are wide and lovely like a resplendent lotus. You help us to be free from sins of pride and its ilk. (Kama, krodha, lobha, moha, mada, matsarya: Lust, anger, greed, desire, pride, competition)


Pralamb bahu vikramam/ Prabho-prameya vaibhavam//

Nishang chaap sayakam/ Dharam Trilok nayakam//

My Lord! The strength of your long arms and your radiance are infinite. You are praised by the devas as you shine resplendent, with your bow and quiver of arrows.


Dinesh vansha mandanam/ Mahesh chaap ghandanam//

Munindra sant ranjanam/ Surari vrinda bhanjanam//

 (You are) The scion of Suryavansh, the One who broke Lord Shiva’s bow; beloved to sages and monks; and vanquisher of the asuras (foes of devas).


Manoj vairi vanditam/ Ajadi deva sevitam//

Vishuddh bodh vigraham/ Samasth dooshanapaham//

You are revered by the enemy of Kamadeva (Lord Shiva), worshipped by Brahma and other gods; you are the incarnation of the purest intelligence; and you remove the entire spectrum of sins.


Namami Indira pathim/ Sukhakaram satam gatim//

Bhaje sashakthi saanujam/ Shachi pati priyanujam//

 Goddess Lakshmy’s Lord! The seating place of all joys and the exclusive refuge of all saints! I worship the Lord who is the younger brother of Indra, along with the epitome of Shakti (Sitaji) and your own younger brother (Lakshmanji).

Note: (Shachi’s husband: Indra; Vishnu in Vaman avatar: Indra’s younger brother)


Thvadhamkhri mool ye narah/ Bhajanti heen matsarah//

Patanthi no bhavarnave/ Vitark veechi sankule//

The humans who serve your lotus feet without indulging in envy of others or virulent competition (matsarya), they never fall into the ocean of worldly struggles where anxieties/ doubts rise high as waves.


Viviktha vasinah sada/ Bhajanthi muktaye muda//

Nirasya indriyadikam/Prayanthi te gatim swakam//

The mortals who live alone, conquering their senses, and meditating on you Lord, with joy; they attain your abode. (salvation)


Tamekamadbhutam prabhum/ Nireehameeshwaran vibhum//

Jagadgurum cha sashwatam/ Tureeyameva kevalam//

You are wonderful, all powerful, desireless, Lord of everything, omnipresent, Guru of the universes, eternal, above all three Gunas and pure.


Bhajami bhav vallabham/Kuyoginam sudurlabham//

Swabhakt kalp padapam/ Samam susevyamanwaham//

(I meditate on thee) Inaccessible to those lured by sensory pleasures, like a Kalp-vriksh who bestows every wish for His devotees, impartial and always providing happiness to those who pray to Him.


Anoop roop bhupathim/Natohamurvijapatim//

Praseed me namami te/Padabj bhakti dehi me//

Hey beautiful Lord, ruler of the world, husband of Sitaji, please bless me. I bow to you, bestow on me bhakti on your lotus-feet.

(Note: Urvijapati: Lord of the one born from earth, i.e. Sitaji.)


Padanthi ye sthavam idam/ Naradarenu te padam/

Vrajanti nathra samshayam/ Thwadiya bhakthi samyutah//

Whoever recites this paen, undoubtedly, he or she, filled with devotion, shall attain your abode, My Lord.


The Second Track

Whenever my energy levels need replenishment, I watch the videos of Mahatria Ra. He is simply amazing! In a talk about facing challenges of life, he cautions against moving up and down in energy; based on the daily fluctuations of the situations we face. ‘The challenges you face, run on one track of life. Your happiness (and the quality of your life) is a seperate track. From the strength derived from this track, you will handle the daily challenges of life successfully!’ I had an Aha moment there. Wow!

I realised that it was the perfect explanation behind my strange hobby: translation. It really sparks joy and fortifies me in the ‘bhavsagar’ aka ‘ocean of worldly struggles’ consisting of work and the business of daily living. The best remedy of all ailments? Translate a few pages of a beautiful text in another language. Be a part of a project which pushes you to be someone you are not in your daily life role. It is so healing and humbling at the same time.

No one gives a damn that you are so and so or you are from such and such background. Have you captured the sentence right? Is there a better word to capture the original one? Can you rewrite the manuscript based on feedback? Yes, even on the day you come back after a hard, tough day at work, when the literary agent mails you that there is an offer…what bliss! You can handle the next week based on one email! Until Mahatria explained it so beautifully, I couldn’t gauge the exact reason behind that phenomemon.

It brought to mind what Mrinal Pande wrote about her brilliant and incomparable mother, the famous Hindi writer Shivani. ‘When people pointed fingers at ma for visiting All India Radio and reading her stories just a few weeks after my father passed away, she said that it was those few hours which gave her the resilience to face the rest of the day and handle the challenges of life singlehandedly.’ (From memory)

How absolutely true.

Let us go back to the inspiring tracks…far from the madding crowd- music, drawing, poetry, playing, laughter…and rejuvenate ourselves to handle the ‘jhamela’ of life.

ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും അനുബന്ധ സംഭാഷണങ്ങളും

‘നീ എന്താണ് കഴിച്ചത്?’

ചോദ്യം കേട്ട് മകൾ സുന്ദരങ്ങളായ കണ്ണുകൾ ഉരുട്ടി …
അതിന്റെ വ്യംഗ്യ ഭാഷ: ‘യ്യ്യോ , പിന്നെയും തുടങ്ങി അമ്മ!’
‘അത് പിന്നെ പച്ചക്കറി പുഴുങ്ങി കഴിച്ചു ,’ അവൾ പറഞ്ഞു, ഒരു ചിരിയോടെ .
‘മുയൽവർഗ്ഗത്തിൽ ജനിച്ചതല്ലല്ലോ അല്ലേ ?’
‘ഈ അമ്മേടെ ഒരു കാര്യം ! ആവശ്യത്തിന് കഴിച്ചു.’
‘എനിക്കും ബോധ്യമാവണ്ടേ ?’
ഒരു ചിരി കൂടി.

‘ മനുഷ്യൻ തിന്നുന്ന വല്ലതും ഈയിടെ തിന്നോ?’

‘കൂട്ടുകാർക്കൊപ്പം ഇന്നലെ നന്നായി ആഹാരം കഴിച്ചു.’
‘നിനക്കു മുട്ട പുഴുങ്ങി കഴിക്കരുതോ, എന്റെ കുഞ്ഞേ ? വല്ലതും വയറു നിറച്ചു ഭക്ഷിക്കാതെ എന്തൊരു പഠിത്തം?’
‘കഴിച്ചോളാമേ! ഇനി ടോപ്പിക്ക് വിടാമോ ? പിന്നെ അമ്മ, സെമിനാർ വിശേഷം…’
‘നാളെയും ഞാൻ ചോദിക്കും ഇതേ ചോദ്യം. അതുകൊണ്ടു എന്റെ പൊന്നു മോൾ തയാറെടുത്തോ…’
‘Ruthless , eh അമ്മാ?”
‘സംശയമെന്താ ? ഇപ്പോഴാണോ അറിയുന്നത്. നിങ്ങടെ കാര്യത്തിൽ വെരി ruthless …’

അമ്മയെ ഫോണിൽ വിളിച്ചു.
‘അച്ഛൻ ആഹാരമൊക്കെ കഴിക്കുന്നോ?’
‘പ്രായത്തിന്റെ ക്ഷീണം ഉണ്ട്.’
‘നീ എന്ത് കഴിച്ചു ?’ മറു ചോദ്യം.
‘എന്റെ അമ്മാ , ഞാൻ കഴിച്ചു, അമ്മ വല്ലതും കഴിച്ചോ?’
‘ ഞാൻ എന്റെ കാര്യം നോക്കിക്കോളാം. നീ ഈ ഓട്ടത്തിനിടയിൽ വല്ലതും നേരെ ചൊവ്വേ കഴിക്കാൻ നോക്കണം മോളേ ….’
‘ഇതിപ്പം പണ്ടാരാണ്ടു പറഞ്ഞത് പോലെ …’

( കൊച്ചു നാളിൽ ”പണ്ടാരാണ്ടു ‘ എന്നത് ഏതോ വിശേഷപ്പെട്ട വിദഗ്ദ്ധനാണെന്നു ഞാൻ കരുതിപ്പോന്നു.)

കൊച്ചു മകൾ എന്നോട് , ‘അതേ , ചേച്ചിയോടും, അമ്മൂമ്മയോടുമൊക്കെ ചോദിച്ചല്ലോ അല്ലേ ? എന്നോട് മാത്രം ചോദിക്കണ്ടേ ?’
‘എന്തിനാടി ചോദിക്കുന്നത്? നീ ആഹാരം കഴിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടതാണല്ലോ !’
‘ആഹാ , ഇത്തരം partiality പാടില്ല. ഞാൻ സമയത്തിന് ആഹാരം കഴിക്കും എന്നും വെച്ചു, എന്നോട് യാതൊരു കംപാഷനും കാണിക്കുന്നില്ലല്ലോ!’
‘ഇല്ല, തീരെയില്ല. എന്നോട് വേണം നിന്റെ കംപാഷൻ. വിളമ്പി തരുന്നില്ലയോ ?’
‘ഈ അമ്മേടെ കാര്യം ! ശ്ശെ !”

വാൽകഷ്ണം : സമയത്തിനും കാലത്തിനും ആഹാരം കൊടുക്കുന്നവർക്കും, കഴിക്കുന്നവർക്കും വേണ്ടി ഒരു പ്രാർത്ഥന. നിറവോടെ കഴിക്കുക.

When We Pull Together…

Today, is a day of joy for our department. We have received news about winning a national level recognition given for excellence in E-Governance initiatives. I remember where we started and how we reached here.

Any team requires leadership which imbues trust in the truest sense of the term. We have been so fortunate to have it from our wonderful mentors and leaders. They inspire me.

The gift which every team member brings to the table is unique. Life has taught me that every gift- be it technical skills, financial skills, softskills, even a devil’s advocate personality who points out faults ahead of time- is ultimately beneficial for the growth of the team.

I am so proud to be part of this hardworking team which aims high, works silently, and does its best with whatever resources it has; without complaining or boasting.

Sometimes, success makes the loudest noise. About our sincerity and our life purposes.

God bless every member of our team.

So proud of you all.

Special Prayer for protection:)

Dear Hanumanji (My Lord, My Role Model, My Ideal)

Bhoot pisach nikat nahi aavai

Mahabir jab naam sunaavai


Post Script on 23rd February 2021.

My Hanumanji has performed his miracles again. We won the CSI award on 12th February, and today on 23rd Feb another award from the Indian Express group. In two weeks time, HE blessed us with yet another national award!

Truly did a great soul say that the only prayer you need to recite is, ‘Thank you, Thank you, Thank you!’

To that great love and beauty, by whatever name you may wish to call HIM/HER for always being there.

Digital Technology Sabha Excellence Awards – Day 1

The Blessing of Words

Sometimes, a book translates itself. Or so I told the understanding author. ‘Your book led me into a forest path from which there was no coming back. I simply followed.’

A slim volume of a forest sojourn and a missing friend. But filled with universal truths, the whispers of the wind and the chattering of the white-breasted water hens. I ended up researching the ‘ Birds of Kerala!’

The books one stumbles into, are also part of Life’s grand plan for one’s growth; or so I would like to believe. More so with the ones which you get to translate. Mothering a child or a book is no easy task. Each has a different temperament, a unique personality; and the rhythm of speech and pace of retort are absolutely its own. Even the same author’s different books have strong identities, and markedly different styles of expression.

Along with the characters, I undergo visceral experiences; crying when they cry, cynical when they turn cynical, and whimsical at odd moments. Indeed, stuborn will not be equivalent to obstinate, surreptitously will not replace a sidelong glance; bubbling laughter can never take the space of a chortle of glee. To each, her own. It is a spiritual journey with words.

So, with the original. Malayalam has in her vast seas, so many words of other languages: a sparkling Sanskrit word bobbing next to one brought by Gama, jostling for space with a Tamil turn of phrase…whoa, one delves deeper into the source language, amazed at the amount that one never knew till now! Translation is also an exercise in humility, I vouch.

Meanwhile, one has entered the hallowed space of publication and the time is ticking by till it appears; two others are complete and getting bridal-decorated by intense editing. Lord, re-writing sentences is an art of utmost patience; and I have never been known to be a patient woman. Maybe, this is life’s way of teaching me that failed lesson. And so, I cull out words ruthlessly at times; and mull over others, adding a kohl lining here, brushing a touch of gold there…making sure the face remains pristine and pretty. Additional embellishments are avoidable. Even that extra comma.

And then, frolicking by the wayside; ushering me yet again into nature; came the latest beautiful book. The author is brilliant and young, and calls me ‘chechi.’ I admire her words and her acceptance. Dual women power, we hope, will bring in the greenery of a child’s world to light. Biology was not my favourite subject at school, but this one forced me to study fungi again! Ah, what bliss!

Life teaches us everything we don’t like (or do not want to know). Trust me.

Bowing At His Feet

In 2017, Sundar Kanda was published. In 2020, Kishkindha Kanda is getting released. The publication is underway. I can only chant His name in ecstasy.

Keep using me in your service, my dearest Lord.

Keep this speck of dust at your feet, beloved Hanumanji.

I survive because You watch over me always.

Thank you for everything.

എരിയും സ്നേഹാദ്രമാമെന്റെ ജീവിതം…

അദ്ധ്യാപക ദിനമാണ്. എത്രയെത്ര സ്നേഹസ്പർശങ്ങളാണ് ജീവിതവഴിയിൽ കൈത്താങ്ങായി വന്നത് !

‘നക്ഷത്ര ഗീതത്തിൽ’ ജി ശങ്കരക്കുറുപ്പ് എഴുതിയത് പോലെ ചില മാതൃക അദ്ധ്യാപകർ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇന്നും വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നു.

എരിയും സ്നേഹാർദ്രമാമെന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ
തിരിയിൽ ജ്വലിക്കട്ടെ ദിവ്യമാം ദുഃഖ ജ്വാല
ജീവിതമെനിക്കൊരു ചൂളയായിരുന്നപ്പോൾ
ഭൂവിനാ വെളിച്ചത്താൽ വെണ്മ ഞാനുളവാക്കി ‘

റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ അതിർത്തിയിലെ ചെറിയ നഴ്സറി സ്കൂളിൽ നിന്നാണ് തുടക്കം. ട്രെയിനുകൾ ഇരമ്പി പാഞ്ഞു പോകുന്ന ട്രാക്കുകൾ കടന്നു വേണം ബേബി ടീച്ചറിന്റെ വീട്ടിൽ നടത്തുന്ന സ്കൂളിൽ എത്തിച്ചേരാൻ. എനിക്ക് മൂന്നോ നാലോ വയസ്സ് കാണും. എങ്കിലും ഇന്നും പകൽ പോലെ തെളിഞ്ഞ ഓർമ്മയാണ്.

ആഹാരം തന്നതിന് ശേഷം ബെഞ്ചിൽ ഉറക്കുന്ന ടീച്ചർ.
വേറൊരു ഓർമ്മ കൂടിയുണ്ട്. താടിയും മീശയും വളർത്തി, വളരെ പൊക്കമുള്ള ഒരു മനുഷ്യൻ, വല്ലപ്പോഴും കൊടുങ്കാറ്റു പോലെ കടന്നുവരുന്ന രംഗം. അപ്പോൾ ടീച്ചറുടെ വീടും, മരത്തിന്റെ കീഴിലെ നഴ്സറിയും, ഒരു പോലെ വിറയ്ക്കും . പെട്ടെന്നൊരു വലിയ ട്രെയിൻ കടന്നു പോകുന്ന പ്രകമ്പനം പോലെ. അയാളെ ഞാൻ ഭയപ്പാടോടെ നോക്കുമായിരുന്നു. പക്ഷെ ഒരിക്കലും ഞങ്ങളുടെ അടുക്കലേക്കു അയാൾ വന്നില്ല. പിന്നെ എപ്പോഴോ കേട്ടു ഒരു വരി അവിടെയും ഇവിടെയും. ‘ഭ്രാന്തനാണ് , വലിയ മിടുക്കനായിരുന്നു. ടീച്ചറുടെ വിധി , ഇങ്ങനെയൊരു ഭർത്താവ് .’

അവർ ഭ്രാന്തനായ നേർപകുതിയെയും സഹിച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു അവരുടെ മക്കളെ വളർത്തിയതും ഞങ്ങളെ അക്ഷരം പഠിപ്പിച്ചതും. അദ്ധ്യാപനം, അവർക്കു ജീവിത മാർഗ്ഗം മാത്രമല്ല, നേർബുദ്ധിയുടെ പിടിവള്ളിയുമായിരുന്നു.


‘അമ്മയും സ്കൂൾ കുട്ടിയായിരുന്നോ?’ എന്ന് കളിയാക്കി ചോദിക്കുന്ന മകളോട് , ‘എന്റെ ടീച്ചറുമാരോട് ചോദിച്ചു നോക്ക്. അന്നായിരുന്നെങ്കിൽ നിന്നെയും തോൽപ്പിച്ചേനെ !’ എന്ന് മറുപടി നൽകി.

സ്കൂളിൽ, ഏറ്റവും സമൃദ്ധമായ ബാല്യകാലം കഴിഞ്ഞു. നിഷ്കളങ്കതയുടെ അലയാഴി. പഠനം, കളി, കലാകായിക മത്സരങ്ങൾ, വായന, എന്നിങ്ങനെ സുരക്ഷിതവും സുരഭിലവുമായ കാലം. ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ലൈബ്രറി. വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച സിസ്റ്ററുമാർ, നന്നായി പഠിപ്പിക്കുന്ന മാസ്റ്ററുമാരും ടീച്ചേഴ്സും. ജ്യോതി നിലയം ഇന്നുമെന്റെ ഓർമ്മയിൽ പ്രകാശത്തോടെ നിൽക്കുന്നു.

ഭാഷയെ സ്നേഹിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചത് അവിടുത്തെ ദാനമാണ്. കഠിനാദ്ധ്വാനവും , ലാളിത്യവും, സേവനവും, ലക്ഷ്യബോധവും മഹത്താണെന്നു പഠിപ്പിച്ചത് , ഓരോ പടിയായി കൈപിടിച്ച് കയറ്റിയവർ തന്നെ. ആ പാഠങ്ങൾ , എത്ര കാറ്റും മഞ്ഞും വന്നാലും ഉറച്ചു നില്ക്കാനുള്ള ശക്തി ഇന്നും തരുന്നു.

പലരും മണ്മറഞ്ഞു. ചിലരോട് സംസാരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. പറ്റുമ്പോൾ കാണാൻ വരണം എന്നും അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

കാലാന്തരത്തിൽ, പല കോളേജുകളിലും പഠിച്ചപ്പോഴും, ഇത്ര മിഴിവുള്ള ഓർമ്മകൾ ഉണ്ടായില്ല. മൂഷികരുടെ ഓട്ടത്തിൽ നമ്മളും പങ്കാളിയായത് കൊണ്ടാവും!

Lanka Kanda -1


Have you ever felt like raising your hands in ecstasy when a small miracle sweeps past you? It could be as light as a breeze, but full of magic and power. Let me give you an example:

The sentence I was editing in a translation had a phrase…’why didn’t he wear a watch?’ As I ponder, with the cursor on the word watch, Lata Mangheshkar croons ‘meri ghadi bandh thi…’to my ears.

I just looked at His picture and bowed. Yes, Your eyes are on me always. And You do enjoy spinning Your magic at times!

My interpretation of Goswami Tulsidasji’s Sundar Kanda ( Sriramcharitmanas) was published in 2017.  Hopefully, in a couple of months Kishkinda Kanda will be released. Time to start the journey again: and I submit Lanka Kanda at His beautiful feet.

May He guide me in this journey across the glorious Lanka Kanda too.


Chapter One:

Ramam Kamaarisevyam Bhavabhayaharanam  Kalamattebhasimham

Yogindram Gyanagamyam Gunanidhimajitam Nirgunam Nirvikaram/

Mayateetam Suresham Khalavadhanirantam Brahwavrindaikadevam

Vande Kandavadantam Sarasijanayanam Devamurvisharoopam//


The devotee of Lord Shiv (enemy of Kamadev), the One who vanquishes the fear of worldly lives and deaths, a Lion facing the intoxicated elephant of Time/Kaal, the Lord of Yogis, the One who can be accessed through knowledge, the Epitome of virtues, the Unconquerable, Nirgun (beyond definitions of good and bad), Nirvikar ( indifferent to fluctuating emotions), the One beyond illusions, the Lord of the Gods, the One who exterminates evil doers, the Protector of the good, the Beautiful One coloured like a rain cloud,  the Lotus-eyed one, the One who has taken the form of King on earth : Sree Ramji, I bow before thee.


Shankendwabhamathivasundaramtanu Shardoolacharmambaram

Kalavyalakaralabhooshanadharam Gangashashankapriyam/

Kashisham Kalikalmashaukhashamanam Kalyanakalpadrumam

Naumishyam Girijapathim Gunanidhim Kandarpaham Shankaram//

One with the glow of the conch shell and crescent moon on his body, dressed in the skin of a tiger, the One adorned with black, fearsome serpents on his body,  Beloved of Ganga and the Moon, the Lord of Kashi, the One who removes the sins accrued in Kaliyug, the incarnation of virtues, the One who burnt Kamadeva to ashes, the Husband of Parvathy: Shankarji, I bow before thee.


Yo Datati Satam Shambu Kaivalyamapi Durlabham/

Khalanam Dandakrikhosau Shankaram Sham Tanotu Mei//

The One who bestows the rare salvation(mukti) to the good souls, the One who punishes the evil doers:  Shankarji the Generous, may bless me graciously.


Lav Nimesh Parmanu Jug Barash Kalap Sar Chand/

Bhajasi Na Mann Tehi Ram Ko Kaalu Jaasu Kodand//

 Hey mind! Why don’t you meditate on Sri Ramji who has  different facets of time- moment,year, aeon et al- as his arrows and Time as his bow?


Sindhu Bachan Suni Ram Sachiv Boli Prabhu As Kahevu/

Ab Bilamb Kehi Kaam Karahu Setu Utarai Kataku//

After listening to the words of Varuna (The God of Oceans) Sri Ramji called his trusted team leaders (ministers) and spoke: ‘Why are we delaying anymore? Let us get the bridge ready so that the army can move.’


Sunahu Bhanukul Ketu Jamvant Kar Jori Kah/

Nadh Naam Tav Setu Nar Chadi Bhavsagar Tarahim//

Jambavan said with folded hands: ‘Please listen to me dear Lord, the scion of Surya Vamsha, (the flag bearer of the Sun Clan); The greatest bridge is your own name, reciting which (taking refuge) mankind can cross the ocean of worldly illusions.’


Yeh Laghu Jaladhi Tarat Kathi Bara/ As Suni Puni Kah Pavankumara//

Prabhu Pratap Badvanal Bhari/ Soshevu Pradham Payonidhi Bari//

‘How long will it take to cross such a small ocean?’ Hearing that, the Son of Wind (Hanumanji) said: ‘The Lord’s glory is like the flame on the ocean. It had already dried up the ocean waters.’


Tav Ripu Naari Rudan Jal Dhaara/ Bharevu Bahori Bhayavu Tehim Khaara//

Suni Athi Ukuthi Pavansut Keri/ Harshe Kapi Raghupathi Tan Heri//

‘But then it gets filled up again with the tears of the enemies’ women (widows left behind), and becomes salty ’. Hearing Hanumanji’s striking simile, the monkeys joyously gazed at Sri Ramji.

Jamvant Bole Dovu Bhai/ Nal Neelahi Sab Kadha Sunayi/

Ram Pratap Sumiri Mann Mahim/ Karahu Setu Prayas Kachu Nahim//

Jambavan called the brothers-Nal and Neel- to his side and explained the challenge in front of them. He asked the brothers (they were skilled in engineering) to remember SriRamji and start building the bridge. Jambavan said that due to the grace of the Lord, it would be effortless.











മറ്റൊരാളുടെ ചോറ്

കേരളത്തിൽ ജോലിയെടുക്കുന്ന അന്യസംസ്ഥാന തൊഴിലാളികളിൽ ചിലർ ഇന്നാട്ടുകാരാണ്. അവരുടെ ക്ഷേമത്തിന് വേണ്ടി ‘കോർഡിനേഷൻ’ ഡ്യൂട്ടി എന്റെ ടീം ചെയ്യുന്നു. വളരെ നല്ല മനസ്സുകളുള്ള കേരളത്തിലെ ഭരണ-പോലീസ് കൂട്ടായ്മ ഞങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും ഉത്തരം നൽകുന്നു; ഞങ്ങളുടെ നാട്ടുകാരെ കരുതലോടെ നോക്കുന്നു.

ഇത്തരം അനുഭവങ്ങൾ മനസ്സിനെ വേറൊരു നിലയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടെത്തിക്കുന്നു.
അന്നം, വീട്, നാട്, അമ്മയും, അച്ഛനും, കൂടപ്പിറപ്പുകൾ, വിളഞ്ഞു കിടക്കുന്ന പാടങ്ങൾ , പട്ടിണി, മരുന്ന് , ഏകാന്തത, അനിശ്ചിതാവസ്ഥ…ഇതെല്ലം കേട്ട കഥകളാണ്…

പൈസയില്ല, തിരിച്ചു വരാൻ നിവൃത്തിയില്ല,സ്വന്തമായി ആഹാരം ഉണ്ടാക്കാൻ പാടുപെടുന്നു….. അവർക്ക് അവരുടെ ഉരുളക്കിഴങ്ങും ഗോതമ്പു റൊട്ടിയും നമ്മുടെ  ചോറും   കറിയും പോലെ പ്രിയം.

‘മറ്റൊരുവന്റെ ചോറിൽ കല്ലിടുക’ എന്നും മറ്റും ചൊല്ലുകളുണ്ടല്ലോ. വേറൊരാളുടെ ജീവനയാപനത്തിൽ പ്രതിബന്ധം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നാണർത്ഥം.


പട്ടിണിയും പരിവട്ടവും മൂലം ദൂരെ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും വന്നു ജോലി ചെയ്യുന്നവരാണ്. ‘ബിരിയാണി’ എന്ന സന്തോഷ് ഏച്ചിക്കാനത്തിന്റെ ചെറു കഥ പ്രസിദ്ധമാണല്ലോ. സത്യാവസ്ഥയിൽ നിന്നും വേറിട്ടതല്ല.

‘മുശാഹർ ‘ എന്ന ഒരു ജനതയുണ്ട് …എലി പിടിത്തക്കാരാണ്..എലിയെ തിന്നുമായിരുന്നു, പട്ടിണി കാരണം, പണ്ടൊക്കെ…ഇപ്പോഴും വിശപ്പിന്റെ ഭീകരത അടുത്തറിയുന്ന (‘ഒട്ടർ’ എന്നും മറ്റും നാട്ടിൽ വിശേഷിക്കപ്പെടുന്ന) നൊമാഡിക് കൂട്ടർ…അവർക്കു ആയിരം രൂപ എന്ന് വയ്ച്ചാൽ ഒരു നിധി കിട്ടിയത് പോലെയാണ്..

ചോറിന്റെ വില അറിയാവുന്ന നല്ല മനുഷ്യരിൽ ചിലർ, ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, നൂറ്റിയന്പതോളം മുശാഹർ കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഒന്നിന് ആയിരം എന്ന രീതിയിൽ സഹായിച്ചു…ഗ്രാമങ്ങളിൽ, സഹായം ലഭിച്ച സ്ത്രീകൾ , കൈയുയർത്തി അനുഗ്രഹിച്ചു കൊണ്ട്, അവരുടെ നാടൻ ഭാഷയിൽ നന്ദി പറഞ്ഞപ്പോൾ, അനുഗ്രഹങ്ങൾ വർഷിച്ചപ്പോൾ, വീഡിയോ രൂപത്തിൽ അത് Action Aid പകർത്തി അഭ്യുദയകാംഷികൾക്കെത്തിച്ചു.
മൊബൈലിൽ കണ്ടു, ‘കണ്ണ് നിറഞ്ഞു’ എന്ന് പലരും പറഞ്ഞു…

നമുക്ക് ആയിരം രൂപ എന്താണ്? ഒരു ഇന്റർനെറ്റ് റീചാർജ് , അല്ലെങ്കിൽ ഒരു മുന്തിയ റെസ്റ്റാറ്റാന്റിൽ രണ്ടു കാപ്പി…അവർക്കോ? ജീവൻ തന്നെ തിരിച്ചു കിട്ടുന്നു ..അതിൽ നിന്നും റേഷൻ മേടിക്കുന്നു, മരുന്ന് മേടിക്കുന്നു, വലിയൊരു കൈത്താങ്ങാണ്.

പലപ്പോഴും നാം ഉയരത്തിലോട്ടു നോക്കുന്നു…അപ്പോൾ നാം ആരുമല്ല എന്ന ചിന്ത വരുന്നു…നമ്മളെകാൾ സുഖസൗകര്യങ്ങൾ ഉള്ളവർ , സൗന്ദര്യമുള്ളവർ, നിലയും വിലയും ഉള്ളവർ, വലിയ വീടുകൾ ഉള്ളവർ…
പക്ഷെ , ഒരു നിമിഷം നാം താഴോട്ട് നോക്കിയാൽ, ഈശ്വരൻ നമ്മെ എങ്ങനെ നെഞ്ചോടുചേർത്ത് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് രണ്ടു കൈയും കൂപ്പി പോകും !

എത്രയോ മനുഷ്യ ജീവികൾ, പക്ഷി മൃഗാദികൾ സങ്കട കടലിൽ ഉഴലുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് ചെയ്യാൻ ഏറെയുണ്ട്…മനസ്സുണ്ടോ എന്ന് മാത്രം ചോദിച്ചാൽ മതി.

ഒരു പിടി ചോറ്…അല്ല, ഗോതമ്പു റൊട്ടി … ചിലർക്ക് അതിൽ ദൈവത്തെ കാണാനാവും.